Prof. Dr. Mutlu Ateş, üroloji uzmanı. Antalya Amerikan Hastanesi
Prostat kanserinde robotik cerrahiRobotik radikal prostatektomi: kanseri çıkarmak, işlevi korumak
Robot-yardımlı radikal prostatektomi (RARP), prostata sınırlı ya da seçilmiş lokal ileri prostat kanserinde prostatın ve seminal veziküllerin robotik sistemle çıkarıldığı ameliyattır. Amaç kanseri tamamen çıkarırken idrar tutma ve sertleşme işlevini olabildiğince korumaktır.
Kısaca robotik radikal prostatektomi
Prostat kanserinin önemli bir kısmı yavaş seyirlidir ve her hastanın ameliyata ihtiyacı yoktur. Tedavi kararı PSA değeri, biyopsideki derece (ISUP), MR bulguları, hastalığın yaygınlığı, yaş ve beklenen yaşam süresine göre verilir.
Kısa cevap
Robotik radikal prostatektomi, orta ve yüksek riskli prostata sınırlı kanserde standart tedavi seçeneklerinden biridir. Randomize çalışmada robotik ve açık cerrahinin ilk 12 haftadaki idrar ve cinsel işlev sonuçları benzer bulunmuştur. İsveç'teki LAPPRO çalışmasında 12 yıl sonra prostat kanserine bağlı ölüm robotik grupta daha düşük saptanmıştır; ancak bu çalışma randomize değildir. Ameliyat sırasında sinir kenarının dondurma kesitle incelenmesi (NeuroSAFE) randomize çalışmada sertleşme işlevini iyileştirmiştir.
- 3.583 hasta
- Robotik ve açık cerrahiyi 12 yıl izleyen LAPPRO çalışması (Lantz ve ark., Eur Urol Oncol 2025)
- 381 hasta
- NeuroSAFE ile standart ameliyatı karşılaştıran randomize çalışma (Dinneen ve ark., Lancet Oncol 2025)
- 326 hasta
- Robotik ve açık prostatektominin randomize karşılaştırması (Yaxley ve ark., Lancet 2016)
- 8.101 hasta
- Cerrah deneyiminin kanser kontrolüne etkisini inceleyen çok merkezli çalışma (Bravi ve ark., Eur Urol Oncol 2023)
Prostat cerrahisinde robotik sistem ne kazandırır?
Prostat, pelvisin derininde, idrar tutmayı sağlayan sfinkter ve sertleşmeyi sağlayan sinir demetleriyle iç içedir. Üç boyutlu büyütülmüş görüntü ve bilekli aletler bu dar alanda daha kontrollü diseksiyon ve dikiş imkânı verir.
Daha az kan kaybı ve ameliyat sırası sorun
Randomize çalışmada ameliyat sırasında istenmeyen olay robotikte %2, açıkta %8; ameliyat sonrası komplikasyon %4 ve %9 bulunmuştur.
Sinir koruyucu cerrahi
Sertleşmeyi sağlayan sinir demetleri, kanser kontrolünü tehlikeye atmayacak hastalarda tek ya da iki taraflı korunabilir.
NeuroSAFE ile kanıta dayalı sinir koruma
Sinir demetine komşu prostat kenarı ameliyat sırasında incelenir; kenar temizse sinir korunur. Randomize çalışmada 12. ayda sertleşme skoru anlamlı ölçüde daha iyidir.
Uzun dönem kanser sonuçları
LAPPRO'da 12 yılda prostat kanserine bağlı ölüm robotikte %2,0, açıkta %4,5 bulunmuştur. Çalışma randomize olmadığından yazarlar sonucun dikkatli yorumlanmasını önermiştir.
Daha düz öğrenme eğrisi
8.101 hastalık analizde robotik cerrahide kanser kontrolünün, açık ve laparoskopik cerrahinin aksine, cerrahın deneyim yılından belirgin etkilenmediği gösterilmiştir.
Dürüst bir not
İlk 12 haftada idrar ve cinsel işlev robotik ve açık cerrahide benzerdir. Randomize çalışmanın yazarları hastalara yöntemden çok, güvendikleri deneyimli bir cerrahı seçmelerini önermiştir.
Risk grubuna göre tedavi seçimi
Prostata sınırlı kanserde tedaviyi en çok belirleyen şey risk grubudur. Risk grubu PSA değeri, biyopsideki ISUP derecesi ve muayene ya da MR'daki klinik evreye göre belirlenir. Aşağıdaki şema genel bir yol haritasıdır; karar her hasta için ayrı verilir.
- Öncelikli seçenek: aktif izlem
- İzlem uygun değilse ya da hasta tercih ederse cerrahi veya radyoterapi
- Robotik radikal prostatektomi
- Radyoterapi (gerekirse kısa süreli hormon tedavisiyle)
- Seçilmiş olumlu orta riskte aktif izlem
- Robotik radikal prostatektomi ve lenf nodu diseksiyonu
- Radyoterapi ve uzun süreli hormon tedavisi
- Seçilmiş hastalarda cerrahi, çoğunlukla çok yönlü tedavinin parçası olarak
- Radyoterapi ve hormon tedavisi
Risk grupları Avrupa Üroloji Derneği (EAU) sınıflamasına göredir. Beklenen yaşam süresi 10 yılın altındaysa ameliyattan kazanılacak yarar azalır.
Robotik radikal prostatektomi nasıl yapılır?
Ameliyat genel anestezi altında, da Vinci Xi robotik sistemiyle, baş aşağı eğik pozisyonda yapılır. Prostat ve seminal veziküller çıkarılır, risk grubuna göre pelvik lenf nodları temizlenir, ardından mesane ile üretra yeniden dikilir.
Yaklaşım seçenekleri
- Transperitoneal: en yaygın yaklaşım; karın boşluğundan girilir.
- Ekstraperitoneal: karın boşluğuna girilmez; daha önce karın ameliyatı geçirmiş hastalarda tercih edilebilir.
- Retzius koruyucu: mesanenin önündeki boşluk açılmadan arkadan girilir; erken idrar tutmada avantaj bildirilmiştir. Önde yerleşimli ya da prostat dışına taşan tümörlerde cerrahi sınır açısından dikkat gerektirir.
- Tek port: tek bir kesiden yapılan seçilmiş olgular için yaklaşım.
Yaklaşım; tümörün yeri ve yaygınlığı, prostat hacmi, geçirilmiş ameliyatlar ve hastanın işlev beklentisine göre birlikte seçilir.
NeuroSAFE: sinir koruma kararını ameliyat sırasında vermek
Prostat çıkarıldıktan hemen sonra, sinir demetine komşu kenarlar dondurma kesitle incelenir. Kenar temizse sinir demeti korunmuş olarak kalır; tümör saptanırsa o taraftaki dokudan ek çıkarım yapılır.
Randomize NeuroSAFE PROOF çalışmasında 12. ayda sertleşme skoru (IIEF-5) NeuroSAFE grubunda 12,7, standart grupta 9,7 bulunmuştur; 3. ayda idrar tutma da daha iyidir. Ciddi yan etki oranı iki grupta aynıdır (%3). Yararı, standart yaklaşımla iki taraflı sinir korunamayacak hastalarda daha belirgindir (Dinneen ve ark., Lancet Oncol 2025).
Robotik ve açık prostatektomi: veriler ne söylüyor?
İki farklı kanıt türü: kısa dönem sonuçları karşılaştıran randomize çalışma ve uzun dönem sonuçları izleyen randomize olmayan kontrollü çalışma. Her satırın kaynağı belirtilmiştir.
| Ölçüt | Açık | Robotik | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 12. haftada idrar işlevi skoru | 83,8 | 82,5 (fark yok) | Randomize, Brisbane |
| 12. haftada cinsel işlev skoru | 35,0 | 38,9 (fark yok) | Randomize, Brisbane |
| Ameliyat sırası istenmeyen olay | %8 | %2 | Randomize, Brisbane |
| Ameliyat sonrası komplikasyon | %9 | %4 (p=0,052) | Randomize, Brisbane |
| Pozitif cerrahi sınır | %10 | %15 (fark anlamlı değil) | Randomize, Brisbane |
| 12 yılda prostat kanserine bağlı ölüm | %4,5 | %2,0 (HR 0,36) | LAPPRO, randomize değil |
| 12 yılda tüm nedenlere bağlı ölüm | %16 | %14 (HR 0,81) | LAPPRO, randomize değil |
Kaynaklar: Yaxley ve ark., Lancet 2016, Lantz ve ark., Eur Urol Oncol 2025. LAPPRO randomize olmadığı için hasta özelliklerindeki farklar sonucu etkilemiş olabilir; yazarlar nedensel yorumda dikkat önermiştir.
Robotik yaklaşımın güçlü yanları
- Ameliyat sırasında ve sonrasında daha az sorun eğilimi
- Derin pelviste üç boyutlu büyütülmüş görüntü ile sinir ve sfinkter çevresinde hassas çalışma
- NeuroSAFE ile sinir koruma kararının patolojiyle desteklenmesi
- Uzun dönem gözlemsel verilerde daha düşük kanser ölümü
- Genellikle daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı toparlanma
Dikkat edilmesi gerekenler
- Kısa dönem idrar ve cinsel işlev açık cerrahiyle benzerdir
- Maliyet daha yüksektir
- Uzun süre baş aşağı pozisyon gerektirir
- Retzius koruyucu teknikte ileri evre tümörlerde cerrahi sınıra dikkat edilmelidir
- Karar risk grubu, işlev beklentisi ve hastanın tercihiyle birlikte verilmelidir
Bu sayfanın dayandığı çalışmalar
Randomize kontrollü çalışmalar, uzun dönem kontrollü çalışma, çok merkezli analizler ve Avrupa Üroloji Derneği (EAU) kılavuzu. Her kaynağın bağlantısı orijinal yayına açılır.
-
Robotik ve açık prostatektomide 12 yıllık sağkalım
İsveç'te 2.698 robotik, 885 açık ameliyat. 12 yılda prostat kanserine bağlı ölüm robotikte %2,0, açıkta %4,5 (düzeltilmiş HR 0,36); tüm nedenlere bağlı ölüm %14 ve %16 (HR 0,81). Çalışma randomize değildir; yazarlar nedensel yorumda dikkat önermiştir.
-
NeuroSAFE rehberliğinde sinir koruyucu prostatektomi
Ameliyat öncesi sertleşmesi iyi olan hastalarda 12. ayda IIEF-5 skoru NeuroSAFE grubunda 12,7, standart grupta 9,7 (fark 3,18; p<0,0001). 3. ayda idrar tutma NeuroSAFE lehine, 6. ayda fark yok. Ciddi yan etki iki grupta %3.
-
Robotik ve açık radikal prostatektomi: erken sonuçlar
6. ve 12. haftada idrar ve cinsel işlev skorları iki yöntemde benzer. Pozitif cerrahi sınır %10 ve %15, fark anlamlı değil. Ameliyat sonrası komplikasyon açıkta %9, robotikte %4 (p=0,052). Yazarlar hastalara güvendikleri deneyimli bir cerrah seçmelerini önermiştir.
-
Robotik prostatektomide öğrenme eğrisi ve biyokimyasal nüks
Hasta özellikleri düzeltildiğinde cerrah deneyimi ile biyokimyasal nüks arasında anlamlı ilişki bulunmadı. 5 yıllık nükssüz sağkalım 10, 250 ve 1.000 ameliyat deneyiminde sırasıyla %82,0, %82,7 ve %84,8.
-
Pozitif cerrahi sınırın risk grubuna göre önemi
Yaygın pozitif sınır tüm risk gruplarında nüks riskini artırdı. Odaksal (küçük) pozitif sınır ise yalnızca yüksek riskli hastalarda ek tedavi ihtiyacıyla ilişkili bulundu.
Yayın: BJU Int. 2025;136(1):135-142
-
Prostat kanseri kılavuzu
Risk gruplarının tanımı, düşük riskte aktif izlemin öncelikli olması, orta ve yüksek riskte radikal prostatektomi ya da radyoterapi seçenekleri ve tanıda MR'ın yeri.
Prof. Dr. Mutlu Ateş
Üroloji uzmanı. Robotik ürolojik onkoloji
Robot-yardımlı ürolojik onkoloji alanında çalışan bir üroloji profesörüdür. Antalya Amerikan Hastanesi'nde da Vinci Xi robotik sistemiyle prostat, böbrek, mesane ve adrenal ameliyatları yapmaktadır.
Robotik radikal prostatektomi, sinir koruyucu cerrahi ve prostat kanserinde tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesinde hasta kabulüne Antalya Amerikan Hastanesi'nde devam etmektedir.
- Çalıştığı kurum
- Antalya Amerikan Hastanesi, Muratpaşa/Antalya
- Robotik sistem
- da Vinci Xi
- Akademik kimlik
- ORCID kaydı, Google Scholar profili, PubMed yayın listesi
- Ayrıntılı özgeçmiş
- Hakkımda sayfası
Robotik prostat ameliyatı hakkında sık sorulan sorular
Hastaların ve hastayı yönlendiren hekimlerin en sık sorduğu sorular. Kişisel durumunuz için PSA, MR ve biyopsi sonuçlarınızın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Robotik radikal prostatektomi nedir?
Robot-yardımlı radikal prostatektomi (RARP), prostat kanserinde prostatın ve seminal veziküllerin robotik sistemle, küçük kesilerden çıkarıldığı ameliyattır. Cerrah, konsolda üç boyutlu büyütülmüş görüntü altında bilekli aletlerle çalışır. Gerekirse aynı ameliyatta pelvik lenf nodları da çıkarılır. Randomize Brisbane çalışmasında 12. haftadaki idrar ve cinsel işlev skorları robotik ve açık cerrahide benzer bulunmuştur (Lancet 2016).
Kimler robotik prostatektomi için uygundur?
Genel olarak beklenen yaşam süresi 10 yılın üzerinde olan, orta ya da yüksek riskli prostata sınırlı kanseri olan ve seçilmiş lokal ileri hastalığı olan hastalar adaydır. Düşük riskli kanserde çoğu hasta için öncelikli seçenek aktif izlemdir (EAU).
Ciddi karın ameliyatı öyküsü göreceli bir engeldir; bu durumda ekstraperitoneal yaklaşım değerlendirilebilir. Karar multidisipliner değerlendirmeyle verilir.
Robotik ameliyat açık ameliyattan daha mı iyi?
- Randomize Brisbane çalışmasında ilk 12 haftada idrar ve cinsel işlev iki yöntemde benzer bulunmuştur; ameliyat sırası sorunlar ve komplikasyonlar robotikte daha azdır (Lancet 2016).
- İsveç'teki LAPPRO çalışmasında 12 yılda prostat kanserine bağlı ölüm robotikte %2,0, açıkta %4,5 bulunmuştur (Eur Urol Oncol 2025). Bu çalışma randomize değildir, sonuç dikkatli yorumlanmalıdır.
Pratikte en önemli etken, yöntem kadar cerrahın deneyimi ve hastaya uygun planlamadır.
NeuroSAFE tekniği nedir ve kimlere uygulanır?
Prostat çıkarıldıktan hemen sonra sinir demetine komşu kenarların dondurma kesitle incelendiği tekniktir. Kenar temizse sinir korunur; tümör saptanırsa o taraftan ek doku çıkarılır.
Randomize NeuroSAFE PROOF çalışmasında, ameliyat öncesi sertleşmesi iyi olan hastalarda 12. ayda sertleşme skoru NeuroSAFE grubunda anlamlı ölçüde daha iyi (12,7 ve 9,7), 3. ayda idrar tutma daha iyi bulunmuştur; ciddi yan etkiler artmamıştır (Lancet Oncol 2025).
Retzius koruyucu prostatektomi kimlere uygulanır?
Retzius koruyucu teknikte mesanenin önündeki boşluk açılmadan prostata arkadan ulaşılır; idrar tutmayı destekleyen yapıların korunması amaçlanır ve erken idrar tutmada avantaj bildirilmiştir. Prostatın önünde yerleşmiş ya da prostat dışına taşan tümörlerde cerrahi sınır açısından dikkat gerektirdiğinden hasta seçimi önemlidir. 2025 tarihli bir meta-analizde bu yaklaşım erken idrar tutmada avantajlı bulunmuş, ancak yalnız randomize çalışmalar incelendiğinde 6. ve 12. aydaki fark belirginliğini yitirmiştir (Prostate Cancer Prostatic Dis 2025).
Ameliyattan sonra idrar kaçırma ne kadar sürer?
İdrar kaçırma ameliyattan sonraki ilk haftalarda sıktır ve çoğu hastada aylar içinde belirgin olarak düzelir. Toparlanma hızını yaş, prostat büyüklüğü, uygulanan teknik ve sinirlerin korunup korunmadığı etkiler. Pelvik taban egzersizlerine ameliyattan önce başlanması iyileşmeyi hızlandırır. Uzun süren kaçırmada ek tedavi seçenekleri vardır.
Sinir koruyucu ameliyattan sonra sertleşme geri gelir mi?
Ameliyat öncesi sertleşmesi iyi olan ve sinirleri korunabilen hastalarda sertleşme işlevi aylar içinde, kademeli olarak geri gelebilir. Bu süreçte düşük doz PDE5 inhibitörleri, vakum cihazı ve gerektiğinde penise enjeksiyon ile penil rehabilitasyon yapılır. Dirençli olgularda penil protez son basamak seçenektir.
Hastanede ne kadar kalırım, iyileşme nasıl olur?
- Hastanede kalış: genellikle 1-3 gün.
- Sonda: yaklaşık 7-10 gün kalır.
- İlk PSA: 4-6. haftada ölçülür.
- Günlük aktivite: çoğu hasta 2-3 haftada döner; ağır kaldırma bir süre kısıtlanır.
Sonda çıktıktan sonra pelvik taban egzersizlerine devam edilir. Randomize Brisbane çalışmasında 12. haftada idrar işlevi skoru robotik grupta 82,5, açık grupta 83,8 bulunmuş; iki yöntem arasında anlamlı fark görülmemiştir (Lancet 2016).
Cerrahın deneyimi sonuçları nasıl etkiler?
8.101 hastalık çok merkezli analizde, hasta özellikleri düzeltildiğinde robotik prostatektomide kanser kontrolünün cerrahın deneyimiyle belirgin değişmediği görülmüştür; 5 yıllık nükssüz sağkalım 10 ameliyatlık deneyimde %82,0, 1.000 ameliyatlık deneyimde %84,8 bulunmuştur (Eur Urol Oncol 2023). Yazarlar bunu robotik cerrahi eğitiminin etkisine bağlamıştır. Yine de işlevsel sonuçlar ve karmaşık olgular için deneyimli bir ekip önemlidir.
Pozitif cerrahi sınır ne anlama gelir?
Çıkarılan prostatın kenarında mikroskobik düzeyde tümör hücresi görülmesidir. Anlamı sınırın genişliğine ve hastalığın risk grubuna göre değişir: 1.039 hastalık bir çalışmada yaygın pozitif sınır tüm risk gruplarında nüks riskini artırmış, küçük (odaksal) pozitif sınır ise yalnızca yüksek riskli hastalarda ek tedavi ihtiyacıyla ilişkili bulunmuştur (BJU Int 2025). Pozitif sınır her zaman hemen ek tedavi gerektirmez; PSA takibiyle birlikte değerlendirilir.
Ameliyattan sonra PSA takibi nasıl yapılır?
İlk PSA ameliyattan 4-6 hafta sonra ölçülür ve ölçülemeyecek kadar düşük olması beklenir. İlk yıl genellikle 3 ayda bir, sonraki yıllarda daha seyrek aralıklarla PSA takibi yapılır. PSA'da yükselme olursa MR ya da PSMA-PET gibi görüntülemelerle değerlendirme yapılır. Avrupa Üroloji Derneği (EAU kılavuzu) ameliyat sonrası PSA'nın 0,2 ng/mL'nin üzerine çıkıp ikinci ölçümde doğrulanmasını biyokimyasal nüks olarak kabul eder.
Ameliyat sonrası iyileşme ve takip
Başarılı bir prostatektomi yalnızca ameliyatla bitmez; idrar tutma ve sertleşme işlevinin geri kazanılması ile PSA takibi de sürecin parçasıdır. Pelvik taban egzersizlerine ameliyattan önce başlanması idrar tutmanın toparlanmasını kolaylaştırır.
Sinir koruyucu ameliyat yapılan hastalarda sertleşme işlevi aylar içinde, kademeli olarak düzelir; bu dönemde ilaç ve gerektiğinde diğer yöntemlerle penil rehabilitasyon uygulanır.
1-3. gün
Erken hareket, ağızdan beslenme ve taburculuk.
7-10. gün
Sondanın çekilmesi, idrar tutma egzersizlerine devam.
4-6. hafta
İlk PSA ölçümü, günlük aktivitelere dönüş.
1. yıl
3 ayda bir PSA; idrar tutma ve sertleşme işlevinin değerlendirilmesi.